Nghịch lý Đầu tư công 2026: Tiền đầy trong túi nhưng "nghẽn" lối giải ngân
Bức tranh ngân sách và tài khóa của Việt Nam tính đến thời điểm giữa tháng 5/2026 đang phơi bày một câu chuyện chuyển động ở hai vận tốc hoàn toàn trái ngược nhau. Trong khi cỗ máy thu ngân sách nhà nước đang vận hành với tốc độ của một chiếc xe đua, thì bánh xe giải ngân nguồn vốn đầu tư công – động lực chủ đạo cho tăng trưởng kinh tế – lại đang di chuyển vô cùng chậm chạp và thận trọng.
1. Bức tranh hai tốc độ: Gom tiền nhanh hơn tiêu tiền
Theo dữ liệu cập nhật mới nhất, nguồn thu ngân sách của Chính phủ tính đến giữa tháng 5 đã đạt tới 47,8% kế hoạch của cả năm. Điều này đồng nghĩa với việc chỉ cần chưa đầy 5 tháng, cơ quan quản lý đã thu về gần một nửa lượng tiền mục tiêu cho cả năm 2026. Sự bứt phá này chứng tỏ hoạt động sản xuất kinh doanh và thương mại có sự hồi phục tốt, tạo ra nguồn thu tài khóa dồi dào.
Thế nhưng, ở chiều ngược lại, tổng chi ngân sách mới chỉ đạt vỏn vẹn 23,7% kế hoạch năm. Đáng quan ngại hơn, dòng vốn dành cho đầu tư phát triển mới chỉ giải ngân được khoảng 166 nghìn tỷ đồng, tương đương 14,8% tổng hạn mức ngân sách khổng lồ 1.120 nghìn tỷ đồng của cả năm. Hệ quả của sự lệch pha này là một lượng tiền mặt tích lũy lớn đang nằm trong hệ thống, vô tình làm giảm bớt áp lực phát hành trái phiếu chính phủ và giữ cho mặt bằng lãi suất duy trì ở trạng thái ổn định trong ngắn hạn.
2. Điểm nghẽn mang tên "Đường sắt cao tốc Bắc - Nam"
Khi bóc tách sâu vào từng cấu phần, sự phân hóa giữa các đơn vị giải ngân lộ ra những mảng sáng tối rất rõ ràng:
- Mảng sáng từ địa phương: Các chính quyền địa phương đang có tốc độ phân bổ dòng tiền khá tốt khi đạt tỷ lệ giải ngân trung bình 18%, cao hơn đáng kể so với khối bộ ngành trung ương (chỉ đạt 11,8%). Những đầu tàu như Hà Nội và Hải Phòng đều đã vượt ngưỡng giải ngân hơn 29%.
- Khối băng ở trung ương: Nút thắt lớn nhất hiện tại đang tập trung trực tiếp tại Bộ Xây dựng. Bộ này đang nắm giữ tổng lượng vốn phân bổ trung ương lớn nhất hệ thống với hơn 133,8 nghìn tỷ đồng, nhưng tỷ lệ giải ngân thực tế tính đến nay mới chỉ đạt con số khiêm tốn 4,5%.
Nguyên nhân gốc rễ của sự đình trệ này không phải do thiếu dự án, mà do các thủ tục hành chính liên quan đến việc xin điều chuyển điều phối một lượng vốn khổng lồ vượt mức 82 nghìn tỷ đồng để tập trung phục vụ cho siêu dự án Đường sắt cao tốc Bắc - Nam. Việc dòng tiền lớn bị giữ lại chờ phê duyệt cơ chế đã tạo ra một khoảng lặng tạm thời trên các công trường trọng điểm.
3. Cơ hội cho thị trường chứng khoán: Lấy đà cho nửa cuối năm
Đối với góc nhìn đầu tư, mô hình giải ngân dồn về cuối năm (back-loaded) đã trở thành một đặc tính lặp đi lặp lại của vĩ mô Việt Nam. Việc dòng tiền bị dồn nén ở nửa đầu năm sẽ bắt buộc một kịch bản tăng tốc áp lực giải ngân vào quý 3 và quý 4 để kịp hoàn thành chỉ tiêu chính trị.
Chỉ cần nút thắt phê duyệt điều chuyển vốn cho siêu dự án đường sắt được tháo gỡ, hàng chục nghìn tỷ đồng sẽ ngay lập tức được bơm thẳng vào nền kinh tế. Dòng tiền dồn dập này, dù có độ trễ nhất định, chắc chắn sẽ kích hoạt làn sóng tăng trưởng mạnh mẽ cho các nhóm ngành trực tiếp hưởng lợi bao gồm:
- Doanh nghiệp xây dựng hạ tầng kỹ thuật.
- Nhóm ngành vật liệu xây dựng (thép, xi măng, đá).
- Tín dụng ngân hàng phân khúc tài trợ hạ tầng.
Kết luận
Áp lực giải ngân đầu tư công hiện tại là câu chuyện về tiến độ thời gian chứ không phải là câu chuyện về định hướng. Tiền đã có sẵn trong hệ thống, quy hoạch chi tiết cho từng dự án đã được phê duyệt lên tới 97,2%. Đối với các nhà đầu tư cá nhân, khoảng lặng giải ngân ở quý 2 không phải là lý do để bi quan, mà chính là cơ hội vàng để thiết lập sự kiên nhẫn, chủ động tích lũy cổ phiếu của các doanh nghiệp hạ tầng có năng lực thực sự trước khi làn sóng giải ngân ép buộc bùng nổ ở giai đoạn nửa cuối năm.
0 Nhận xét